Minör Konventual Kardeşler Topluluğu
Fransisken Topluluğu 1209 yılında Assisili Aziz Fransua tarafından kurulmuştur. Çeşitli dallar arasında Minör Konventual Kardeşler (Rahipler) Topluluğu en eski kökeni oluşturur. “Konventual” (manastır topluluğunda yaşayan kardeşler) ismi, en başından beri fiziki bir yeri işaret etmekten ziyade (manastır), kardeşlerin ortak yaşamı olarak temel kurucu özellik olan kardeşliğe atıfta bulunur, “cum venire” (Latince) yani beraber bir yere gelmek; bir arada “paylaşmak” anlamındadır.
Bu topluluğun din adamları, aynı zamanda Minör (Küçük) (Almanca dilinde Minoriten), Gri Kardeşler (Grey Friars, İngilizce konuşulan yerlerde) veya Cordeliers (Fransızca) ismini de alırlar.
Kardeşlerin yaşamaya çalıştığı temel değerler, üç yemin veya “İncilci öğüt” adı altında özetlenebilir ve kabul ettikleri fakirlik, iffet ve itaat ile hayata tercüme edilir. Bu yeminler, kardeş yaşamında Allah’ın önceliğinin olduğu anlamını taşır ve Rabbin gerçek birer öğrencisi olarak bir “radikal takip” gayretini ve arzusunu ifade eder. Öyle ki O, bizim Hazinemizdir; O, bize yeten Sevgi’dir; O, doyuran Kelam’dır.
Aşağıda tipik Fransisken özelliklerini gözlemleyebiliriz:
- “Kardeşlik hayatı,” çünkü gökte Peder tektir. Bu nedenle kardeş, asla “izole” olamaz, her zaman bir toplukta, kardeşlerinin yanında yaşar ve orada çalışır. O halde her bir rahip için her insan kardeştir!
- “Dua,” çünkü Rab, yalnızca kendisini O’na emanet eden insanı ileriye taşır; yalnızca O cesaret ve sadakat bahşeder!
- “İncilci fakirlik,” kendi kendinden ve maddi şeylerin sahipliğinden ayrışmak demektir, öyle ki Allah tek gerçek zenginlik olabilsin. Nitekim fakirler arasında fakir olmak için Allah’ın lütfuna güvenilir.
- “Küçüklük“ Kilise’de ve dünyada bir ilişki ve varlık tarzı ve “küçük” olarak her bir yaratılana yönelik alçakgönüllülükte ve neşede, yumuşak huyluluk ve iyilikte kalmak içindir.
- “Çalışma,” ilgili yeteneklere, eğilimlere veya ihtiyaca göre ve ortamda (pastoral, İncil müjdeleme, kültürel, yardımda… ve de el işçiliğinde).
- “Katolik Kilisesi’ne ve Papa’ya olan evlat sevgisi ve itaat,” Aziz Fransua’nın buyurduğu şekliyle, Havari Aziz Petrus’un Halefi’ne uymak.
- “Seyyarlık,” çünkü Fransisken kardeşler, gittikleri yerler, görevler, yetkiler, yetenekler ve duygularla kendilerini “yabancı ve hacı” olarak görürler; dolayısıyla her zaman için “geçici” konumda, her zaman değişmeye, kopmaya, yeniden başlamaya ve göreceleştirmeye hazırdırlar. Çünkü yalnızca Allah yeter ve hiçbir şey bize ait değildir!
- “Tövbeyi vaaz etmek,” kelimelerden ziyade yaşam örneği ve tanıklıkla; adaleti ve barışı teşvik ederek; Yaratan ve Baba olan bir Allah’ın güzelliğini ilan ederek; insanlara ve küçüklere yürekten ilgilenerek.
Assisili Aziz Fransua, ilk takipçileriyle birlikte Papa III. İnnocentius’un huzuruna çıktığı 1209 yılında, İncilci yaşam tarzına dair ilk sözlü onayı almıştı. Bu onay sayesinde (ki böylece Assisili tövbekârlara, tövbeyi vaaz etmeleri izni verilmişti) kardeşlik topluluğu, Aziz Fransua’nın Yasa’da son düzenlemelerde bahsettiği üzere, bir nevi Minör Kardeşlerin “Dini” (Religio) halini almaya kadar önemli derecede yayılmıştı. Sadece daha geç vakit, yani IV. Lateran Konsili sonrasında, Papa III. Onorius, Solet annuere (29 Kasım 1223) mührü ile nihai olarak mühürlenmiş denilen Yasa’yı onaylamıştır.
1274’de, Genel Kıdemli Kardeş Aziz Bonaventura’nın ölümüyle, Topluluk arasında, “topluluk kardeşleri” (İncil’in müjdelenmesi ve fakirlere hizmet adına şehirlerde toplulukların varlığını ayrıcalıklı gören Conventuales, yani Manastırdakiler) ile ilk önce “kurallara bağlı olan” veya “ruhsallar” olarak adlandırılan ve sonrasında “Observantes” (yani mutlak fakirlik ideallerini ve Fransiskenliğin inzivai ve sofuluğunu yaşayanlar) arasında bir ayrışmanın derinleşmesi durumu oluştu.
XVI. yüzyıl başlarında, Papa X. Leo, aynı yönetim ve kural çerçevesinde hem Observantes’lerin hem de Conventuales’lerin bir arada yaşamalarının imkânsızlığını gözlemlemiş ve “İte vos” (29 Mayıs 1517) mührü ile reform gören bütün grupları, Kuralları Dikkatli Yaşayan Minör Kardeşler Topluluğu adı altında birleştirmiştir; diğerleri ise bir Genel Yönetici’nin rehberliğinde Minör Konventual Kardeşler Topluluğu’nu oluşturmuşlardır. İki grubun ayrılması, “Felicitate quadam” mührü ile (4 Ekim 1897) Papa XIII. Leo tarafından onaylanmıştır. Papa, Fransisken topluluklarını yeniden organize ederek, üç topluluk altında birleştirmeye karar vermiştir; bunlardan her biri Genel bir Başkardeş tarafından yönetilmektedir: Minör Kardeşler Topluluğu; Minör Konventual Kardeşler Topluluğu; Minör Kapusen Kardeşler Topluluğu.
Bugün Minör Konventual Kardeşler, (baskıya maruz kaldıkları ülkelerde) kapüşon ve omuz örtüsünden (scapular) ibaret olan siyah bir kıyafet giymektedirler; İncil’i müjdeledikleri dış ülkelerde ise Fransisken kıyafetinin antik rengi olan griyi yeniden kazanmaya başlamışlardır: Kül grisi.
Minör Konventual Kardeşler, aynı zamanda Aziz Fransua Bazilikası’nı, Assisi’de Ana Kutsal Manastırı ve Padova’da Aziz Antuan Bazilikası’nı da muhafaza etmekle görevlidirler.
Asırlardan beri Konventual Kardeşler, Aziz Petrus Bazilikası’nda düzenli olarak günah çıkarmaya gelen imanlılara hizmet veren ruhbanlardır ve Roma’da “Aziz Bonaventura” Papalık Teoloji Fakültesi ve tüm dünyadan öğrencilerin okuduğu “Seraphicum” Koleji’nde yoğun bir kültürel ve akademik faaliyet sürdürmektedirler. Buna büyük İncil müjdeleme eylemi de eklenmelidir, zira özellikle Amerika ve Afrika’da tüm Topluluğu dâhil eden bir faaliyet yürütülmektedir ve son yıllarda Asya’da da güçlü bir şekilde yayılmaya başlamışlardır.
Alçakgönüllükte ve azizlik mertebesinde Aziz Fransua’nın Yasasını takip ederek Rabbe yaşamlarını adayan sayısız kardeş vardır. Bunlardan en tanınmış ve sevilenlerden bazılarını aşağıda hatırlamak isteriz:
Padovalı Aziz Antuan, Pordenone’den Ermiş Odorico, Ermiş Duns Scoto, Copertino’lu Aziz Giuseppe (öğrencilerin koruyucu azizi); Aziz Francesco Antonio Fasani ve son yıllarda Aziz Massimilyan Maria Kolbe, Allah’ın Hizmetkârı Giacomo Bulgaro, Allah’ın Hizmetkârı Placido Cortese, Allah’ın Hizmetkârı Martin Benedict, Polonya Şehitleri Michał Tomaszek ve Zbigniew Strzalkowski.
Topluluğun Genel Kıdemli Kardeş Makamı Roma’da olup, Santi XII Apostoli Manastırı bünyesindedir.
1 Ocak 2011 itibariyle, Topluluk, bünyesinde toplam 4.197 kardeş din adamını barındırmakta (bunlardan 17’si Episkopos, 2.907 ruhban ve 13 kalıcı diyakoz) ve 664 manastır olarak 35 büyük ve 19 küçük bölgede olmak üzere, 66 ülkede (7 Afrika, 17 Amerika, 10 Asya, 31 Avrupa ve Avustralya) varlığını sürdürmektedir.